Versterking bestuur pensioenfondsen

Afgelopen week heeft het kabinet ingestemd met een wetsvoorstel om de besturen van pensioenfondsen te versterken. Dat gebeurt op het moment dat veel pensioenfondsen bekend hebben gemaakt dat hun dekkingsgraad onvoldoende is om de verplichtingen na te komen.

Herman Bouter

Pensioenen staan volop in de belangstelling. Allereerst was er het achterwege blijven van de indexering. Dit werd gevolgd door een dreigende korting op pensioenuitkeringen van enkele pensioenfondsen. Daarnaast wordt er gewerkt aan de herinrichting van het pensioenstelsel om de vergrijzing en andere problemen van pensioenfondsen het hoofd te bieden. Het pensioenakkoord tussen werknemers en werkgevers is zeer moeizaam tot stand gekomen en wordt nog verder uitgewerkt.
Net toen leek dat de rust weer terugkeerde aan het pensioenfront, maakten de pensioenfondsen bekend dat de dekkingsgraden dramatisch waren gezakt. Als slagroom op het toetje wordt nu het wetsvoorstel ‘versterking bestuur pensioenfondsen’ door het kabinet goed gekeurd. Hoewel het anders lijkt, komt dit wetsvoorstel niet zo maar uit de lucht vallen. Hieraan vooraf gingen verschillende studies van commissies, onderzoeksresultaten van De Nederlandsche Bank en een internetconsultatie met als resultaat dat er voor pensioenfondsen veel veranderd is. De veranderingen betreffen onrust op de financiële markten, de vergrijzing en het feit dat pensioenfondsen risicovoller zijn gaan beleggen in een poging de pensioenkosten laag te houden. Als pensioenfondsen meer rendement op het vermogen weten te maken, dan kunnen de pensioenkosten laag blijven. Indien echter de risico’s zich openbaren, zoals nu en de afgelopen jaren het geval was, nemen de pensioenkosten toe. Als werkgevers contractueel niet meer verplicht zijn bij te storten of werkgevers die door de kredietcrisis financieel niet in staat zijn de tekorten van pensioenfondsen aan te vullen, wordt het tekort afgewenteld op de pensioengerechtigden. Het gevolg is geen indexering, gevolgd door een mogelijke korting op het pensioen.
Een andere conclusie is dat er bij de meeste pensioenfondsen te weinig aandacht is voor risicobeleid en uitvoering van het beleggingsbeleid. Dit betekent dat er van het bestuur van pensioenfondsen veel meer verwacht wordt qua kennis van beleggingen en risico’s dan zij tot nog toe hebben laten zien. De Nederlandsche Bank, de toezichthouder van pensioenfondsen, constateert dat de kwaliteit op deze twee punten bij pensioenfondsen nog niet op het gewenste niveau is, nadat zij in 2009 nog materiële tekortkomingen constateerde. De conclusies zijn de redenen waarom het kabinet het bestuur van pensioenfondsen wil versterken. Dat is ook hoognodig als u weet dat pensioenfondsen € 800 miljard aan vermogen beheren.
Pensioenfondsen kunnen straks kiezen uit twee bestuursmodellen. Het eerste model is een uitbreiding van het bestuur dat bestaat uit vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers en pensioengerechtigden met externe deskundigen. Het tweede model is een bestuur dat bestaat uit beroepsbestuurders dat gecontroleerd wordt door vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers en pensioengerechtigden. Het aantrekken van onafhankelijke deskundige externe bestuurders moeten het manco in risicobeheersing en de uitvoering van het beleggingsbeleid oplossen. Dat wordt hoog tijd. Veel pensioengerechtigden zullen dit wetsontwerp ervaren als mosterd na de maaltijd. Daar hebben zij hoogstwaarschijnlijk gelijk in, maar het is beter laat dan nooit.