Verlammende onzekerheid rond hypotheekrenteaftrek

Op internet las ik in een onderzoek dat de consument duidelijkheid wil over de hypotheekrente. Dit onderzoek werd ingegeven door de weer oplaaiende discussie over de hypotheekrenteaftrek. Doel van het onderzoek is de mening van de Nederlandse consument te peilen.

Herman Bouter

Onlangs werd er nog een duit in het zakje van de hypotheekrenteaftrekdiscussie gedaan door de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Deze vereniging is voorstander van het voeren van de discussie over de houdbaarheid van de hypotheekrenteaftrek. Ook als dat er toe leidt dat deze renteaftrek komt te vervallen. Grote banken als ING en Rabobank zijn al met voorstellen gekomen om de hypotheekrenteaftrek op termijn of stapsgewijs af te schaffen. Het niet voeren van deze discussie heeft volgens de NVB een verlammende werking op de woningmarkt.
De druk op het kabinet om deze discussie te voeren wordt steeds groter. Verschillende economen hebben aangegeven dat de totale hypotheekschuld in Nederland relatief te hoog is. Om dezelfde reden dringt het IMF al geruime tijd aan op afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Ook de president van De Nederlandsche bank heeft gepleit om aflossing van de hypotheek te bevorderen door fiscale maatregelen.
Het kabinet heeft echter toegezegd de hypotheekrenteaftrek tijdens zijn regeerperiode niet af te schaffen. Premier Rutte heeft aangegeven dat het kabinet niet op deze afspraak met de kiezers terug zal komen. Dat betekent niet dat er na afloop van deze kabinetsperiode niet aan de hypotheekrenteaftrek getornd kan worden. Voor mensen die een woning willen kopen, is die onzekerheid fnuikend.
Na de kredietcrisis en de eurocrisis is er al financiële onzekerheid genoeg. De vraag is of we het ergste gehad hebben of dat het ergste nog moet komen. Uit het onderzoek komt naar voren dat de onzekerheid over de hypotheekrenteaftrek voor 20% van de huishoudens effect heeft op hun woonplannen. Voor minder dan 10% van de huishoudens betekent dit dat zij hun verhuisplannen uitstellen en 7% van de huishoudens geeft nu de voorkeur aan een huurwoning in plaats van de koopwoning die men voornemens was aan te schaffen.
Deze conclusies worden bevestigd door soortgelijke onderzoeken. Het gevolg is dat er veel minder kopers in de markt zijn voor een woning en juist die kopers zijn essentieel voor het weer in beweging krijgen van de woningmarkt. De woningmarkt ligt immers stil door een gebrek aan kopers.
Als de woningmarkt weer op gang komt, zal dat niet alleen positief zijn voor makelaars en notarissen. Het gevolg is ook dat de waardedaling van woningen tot stilstand zal komen, waardoor het aantal hypotheken dat hoger is dan de waarde van de woning niet verder zal toenemen en wellicht op termijn zelfs zal kunnen afnemen. Dat is van groot belang voor banken om de verliezen op de hypotheekportefeuille te beperken.
Lukt het ons niet om de woningmarkt te stabiliseren en de waardedaling van woningen een halt toe te roepen, dan moet in Nederland het ergste nog komen.