Onbegrijpelijke kritiek op kennistoets consument

Eind augustus kwam het provisieverbod voor ingewikkelde financiële producten een stapje dichterbij. Toen werd het wetsontwerp waarin onder andere dat verbod wordt geregeld aan belanghebbenden aangeboden, om hen de mogelijkheid te geven op het wetsontwerp te reageren. Enigszins verrassend in het voorstel is de verplichte kennistoets voor consumenten die zonder advies een complex product willen kopen.

Herman Bouter

Even ter herinnering; het voorgestelde provisieverbod voor complexe producten, zoals bijvoorbeeld hypotheken en levensverzekeringen, heeft tot doel de beloning van tussenpersonen voor consumenten volledig transparant te maken. Op dit moment kunnen tussenpersonen door middel van provisie beloond worden. De consument betaalt geen factuur voor het advies, maar de advieskosten worden betaald uit een vergoeding van banken en verzekeringsmaatschappijen voor de afgesloten producten. Hierdoor weten consumenten niet wat zij voor het advies betalen en of die vergoeding het advies wel waard is. Bovendien lopen daardoor de belangen van tussenpersonen en consumenten niet altijd parallel.
Daar komt vanaf 2013 door het provisieverbod verandering in voor onder andere hypotheken en levensverzekeringen. Dan moeten tussenpersonen consumenten zelf een factuur sturen voor het gegeven advies. Gezien de weerstand tegen het provisieverbod zien tussenpersonen hier tegen op. Ik weet eigenlijk niet goed waarom. Iedere tussenpersoon die zijn klanten recht in de ogen kan kijken, heeft niets te vrezen.
In het wetsvoorstel wordt ook een kennistoets voor consumenten voorgesteld die zelfstandig, zonder adviseur, een ingewikkeld product willen afsluiten. Dit om te voorkomen dat zij ingewikkelde producten kopen, waarvan zij de risico’s en de daarmee gepaard gaande gevolgen onvoldoende kunnen inschatten. In de afgelopen jaren zijn veel consumenten meer dan teleurgesteld in financiële producten die zij hebben gekocht. Voor een deel is dat te wijten aan een gebrek aan kennis, waardoor zij te gemakkelijk en te weinig kritisch financiële producten hebben aangeschaft. De vraag is of een toets toereikend is, maar het is te vroeg om die vraag te kunnen beantwoorden zonder te weten hoe de toets eruit ziet. Op internet zijn reacties te lezen dat een kennistoets veel te ver gaat naast alle extra regels die al geïntroduceerd zijn. Hierbij worden vergelijkingen gemaakt met het kopen van computers of boormachines. De critici gaan voorbij aan de langjarige financiële verplichtingen van een hypotheek of een levensverzekering die het aankoopbedrag van dergelijke apparaten ver te boven gaan. Ook zijn de gevolgen van een verkeerde aankoop vele malen groter. Wat is erop tegen een consument te waarschuwen voor een mogelijk verkeerde beslissing omdat hij mogelijk over onvoldoende kennis beschikt? In dat geval krijgt de consument een waarschuwing dat het beter is om advies in te winnen, voordat hij zelfstandig een complex product aanschaft. Het is dan aan de consument of hij de waarschuwing opvolgt of in de wind slaat. Het aantal negatieve reacties op deze voorstellen geeft eens te meer aan hoe noodzakelijk deze regelgeving is om de klant centraal te stellen bij de advisering van financiële producten.