Nieuwe gedragscode brengt banken in gareel

Twee weken gelden maakten banken en verzekeraars de nieuwe gedragscode hypotheken bekend die per 1 augustus 2011 ingaat. Helemaal nieuw is de gedragscode niet, maar de oude gedragscode is op een aantal punten aangescherpt op aandringen van minister De Jager. Banken hebben die aanpassingen aan zichzelf te danken, want ze bleken er nogal een handje van te hebben om gedragsregels ruim uit te leggen.

Herman Bouter

Voor de kredietcrisis was de concurrentie tussen hypotheekverstrekkers groot. Om hypotheken af te sluiten werden de grenzen van hetgeen krediettechnisch verantwoord was opgezocht of werd er zelfs over heen gegaan. Er werd meer hypotheek aan consumenten verstrekt dan financieel voor hen gezond was. Doel van de aangescherpte gedragscode is de consument te beschermen tegen (veel) te hoge hypotheken.
Eén van de wijzigingen is dat uw hypotheek vanaf 1 augustus 2011 niet meer dan maximaal 110% van de koopprijs mag bedragen. Voor veel hypotheekverstrekkers was het maximum 125% van de executiewaarde. Uitgaande van een executiewaarde van 85 tot 90% van de koopprijs, was voor deze financiers de maximale te verstrekken hypotheek tussen de 106% (125% van 85%) en 112,5% (125% van 90%) van de koopprijs. Hiermee wordt paal en perk gesteld aan uitwassen, zoals veel te hoge hypotheken die onder andere de DSB verstrekte.
Huizenkopers die gelijk na de koop willen verbouwen, mogen rekening houden met de meerwaarde van de verbouwing, voor zover dat blijkt uit een officieel taxatierapport. De hypotheek mag maximaal 110% van de taxatiewaarde na verbouwing zijn. Daarnaast wordt het deel van de hypotheek dat aflossingsvrij mag worden verstrekt, beperkt tot maximaal 50% van de koopprijs of de taxatiewaarde.
Het resterende deel van uw hypotheek moet vanaf 1 augustus 2011 in 30 jaar afgelost worden of dient u in 30 jaar voldoende vermogen op te bouwen, waarmee u dit deel van de hypotheek kunt aflossen. Door deze verplichting bouwt u na verloop van tijd een buffer op, waardoor de kans kleiner wordt dat u met een restschuld blijft zitten. Bijvoorbeeld als uw hypotheek hoger is dan de prijs waartegen u de woning kunt verkopen, omdat u de kosten koper heeft meegefinancierd en dus meer hypotheek opgenomen dan het huis waard is. Of dat de woning in waarde is gedaald tot onder het hypotheekbedrag. Daarnaast zijn de toegestane uitzonderingen op de gedragscode drastisch ingeperkt. Dat hebben de hypotheekverstrekkers aan zichzelf te danken, omdat zij volgens de toezichthouder teveel uitzonderingen op de gedragscode hebben gemaakt.
Tot slot hoeven de bestaande hypotheken niet aangepast te worden aan de nieuwe gedragscode. Ook niet als u de hypotheek wilt verhogen. Stel u heeft een volledig aflossingsvrije hypotheek, dan wordt u vanaf 1 augustus 2011 niet verplicht om alsnog een deel van de bestaande hypotheek gedurende de resterende looptijd af te lossen of aflossingskapitaal op te bouwen. Tenzij u gaat verhuizen.
Het is teleurstellend is dat banken en verzekeraars zichzelf stringente regels moeten opleggen om u een financieel verantwoord hypotheekadvies te verstrekken. Dat voor een sector waar de relatie met de klant gebaseerd zou moeten zijn op vertrouwen.